lumbricidae.w.interia.pl - Anatomia

Systematyka   Anatomia   Tryb życia   Znaczenie dżdżownic   Coś takiego!   Linki i literatura   Kontakt


strona główna

Budowa zewnętrzna

do góry

  Ciało dżdżownicy osiąga długość od kilku centymetrów do 3 metrów. Składa się z pierścieniowatych segmentów (metamerów) po stronie grzbietowej oddzielonych od siebie rowkami, po brzusznej zaś przegrodami (septami).
Liczba pierścieni waha się od 110 do 180. Widoczne jest charakterystyczne siodełko. Ciało okrywa jednowarstwowy nabłonek powleczony cienkim oskórkiem. Gruczołowe komórki oskórka wydzielają śluz chroniący ciało przed wysychaniem i wnikaniem chorobotwórczych drobnoustrojów. Obecność śluzu wpływa też na wymianię gazową
i zmniejsza tarcie ciała o podłoże w trakcie ruchu.
Lumbricus rubellus

Mięśnie i ruch

do góry

  Pod nabłonkiem znajduje się wór skórno mięśniowy zbudowany z dwóch warstw mięśni. Zewnętrzną warstwę tworzą mięśnie okrężne, a wewnętrzną wzdłużne. Oprócz tego często występują jeszcze mięśnie skośne diagonalne. A teraz się skoncentruj ;) Skurcze mięśni okrężnych powodują wydłużenie segmentu i rozkurcz mięśni wzdłużnych i odwrotnie skurcz mięśni wzdłużnych powoduje rozkurcz mięśni okrężnych. Opór dla kurczących się mięśni stanowi płyn wypełniający jamę ciała. Pełni on więc funkcję szkieletu hydraulicznego. Dodatkowo na każdym z metamerów znajduje się 8 szczecinek (w 4 parach). Umożliwiają one dżdżownicy czepianie się podłoża i ruch do przodu. Pełnią poza tym funkcję narządów dotyku.
Fragment tkanki mięśniowej

Segmentacja

do góry

  Jak sama nazwa wskazuje, ciało pierścienic (czyli również dżdżownic, oczywiście) zbudowane jest z pierścieni, czy segmentów. Ich liczba jak już wiesz, wynosi zwykle od 110 do 180. U dorosłych pierścienic funkcjonuje wtórna jama ciała (celoma), wypełniona płynem. W każdym segmencie (metamerze) formuje się para odrębnych woreczków celomatycznych. Ściany oddzielające poszczególne pary woreczków to dissepimenty. Z połączenia ścian woreczków celomatycznych powstaje błona podtrzymująca przewód pokarmowy, czyli krezka. Z połączenia ścian sąsiednich woreczków poszczególnych segmentów powstają przegrody międzysegmentalne, dzielące ciało na przedziały.
Przekrój poprzeczny przez segment na zdjęciu i na rysunku

Układ pokarmowy

do góry

  Układ pokarmowy dżdżownicy rozpoczyna się otworem gębowym, za którym znajduje się umięśniona gardziel działająca na zasadzie pompy ssącej. Następny odcinek to przełyk, do którego odchodzą bardzo charakterystyczne dla dżdżownic gruczoły wapienne. Przełyk przechodzi w wole gromadzące pokarm (gdzie czeka na swoją kolej do trawienia). Pokarm z wola przechodzi do żołądka. Zbudowany jest on z dwóch części - pierwsza, cienkościenna gromadzi pokarm, druga - silnie umięśniona, służy do jego rozdrabniania. Pokarm jest trawiony i wchłaniany w prostym jelicie. Ścianka jelita środkowego od strony grzbietowej jest wpuklona w formie rynienki (tyfolis), co zwiększa powierzchnię chłonną. W pokrywających ją komórkach chloragogenowych zachodzi synteza, gromaczenie i rozkład glikogenu oraz tłuszczów, a także detoksykacja substancji szkodliwych i senteza hemoglobiny i mocznika.
  1. Odcinek przedgębowy
  2. Otwór gębowy
  3. Jama gębowa
  4. Gardziel
  5. Przełyk
  1. Przełyk
  2. Wole
  3. Żołądek
  4. Jelito
  5. Komórki chloragogenowe

Układ krwionośny

do góry

  Jest zamknięty, dlatego pracuje wydajnie. NIE MA CENTRALNEGO SERCA, krew krąży dzięki rytmicznym skurczom głównych naczyń krwionośnych. Można wyróżnić cztery główne elementy składowe układu:
  1. Grzbietowe, kurczliwe naczynie główne znajdujące się w krezce (odbiera krew z drobniejszych naczyń i przepompowuje ją ku przodowi ciała);
  2. Podłużne naczynie brzuszne znajdujące się w krezce brzusznej (krew płynie nim ku tyłowi ciała, skąd trafia do powłok ciała i różnych narządów położonych w poszczególnych pierścieniach);
  3. Segmentalne naczynia pierścieniowe (łączą naczynie grzbietowe z brzusznym);
  4. Okołojelitową zatokę krwionośną;
Ta ciemna rurka to właśnie brzuszne naczynie krwionośne

Układ wydalniczy

do góry

  Narządami wydalniczymi dżdżownic są metanefrydia. Z reguły w jednym segmencie znajduje się jedna para metanefrydiów. Rurka metanefrydium otoczona jest siateczką naczyń włosowatych, które wchłaniają z płynu przechodzącego przez rurkę wszystko to, co nadaje się jeszcze do użytku. Po bokach ciała otwierają się kanaliki, które zaczynają się w woreczkach celomatycznych orzęsionymi lejkami, nefrostomami. Kanalik wydalniczy jest zwykle skręcony, biegnie od lejka w kierunku tylnego dissepimentum, przebija je z boku następnego segmentu i uchodzi na zewnątrz. Głównym produktem przemiany materii jest mocznik, a u gatunków wodnych amoniak.
Zaznaczone na niebiesko nefrostomy

Układ nerwowy

do góry

  Jest typu drabinkowo - zwojowego. Składa się z pary zwojów głowowych, obrączki okołoprzełykowej oraz dwóch pni nerwowych biegnących wzdłuż ciała pod brzusznym naczyniem krwionośnym. W każdym segmencie znajduje się para zwojów segmentalnych, a pnie nerwowe połączone są poprzecznymi spoidłami. Od zwojów głowowych, podprzełykowych i segmentalnych odchodzą liczne nerwy, tworzące obwodowy układ nerwowy.
Dwie cieniutkie linie to pnie nerwowe Fragment tkanki nerwowej Nerwy

Układ rozrodczy

do góry

  Dżdżownice to obojnaki. Narządy rozrodcze są tworami groniastymi, zawieszonymi na ścianach wtórnej jamy ciała, zwykle w dissepimentach. Początkowo zawiązują się one segmentalnie, później rozwijają się często tylko w określonych segmentach ciała, a czasem zredukowane są do jednej tylko pary. Elementy rozrodcze z gonad dostają się wprost do jamy ciała, a stąd najczęściej za pośrednictwem kanalików metanefrydialnych połączonych z lejkami płciowymi wydostają się na zewnątrz.
Jajowody zaznaczone na czerwono, nasieniowody na niebiesko. Brązowe gonady i żółte zbiorniczki nasienia

Wymiana gazowa

do góry

  Wymiana gazowa odbywa się całą powierzchnią ciała. Tlen przenika przez okrywający ciało wilgotny oskórek i nabłonek, dostaje się do naczyń krwionośnych i transportowany jest przez hemoglobinę rozpuszczoną w osoczu.

copyright: panna basia